حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمفید حسینی کوهساری، معاون بین‌الملل حوزه علمیه، در هم‌اندیشی «ظرفیت‌های بین‌المللی حوزه علمیه در عرصه علوم سیاسی، مدیریت و حکمرانی» که از سوی کمیته «علوم سیاسی، مدیریت و حکمرانی» دومین دوره جایزه جهانی صدر با حضور جمعی از مدیران، اساتید و صاحب‌نظران برگزار شد، گفت: به نظر بنده، این مبحث نه تنها در این جمع، بلکه به اعتبار عنوان «مدیریت و حکمرانی»، می‌تواند در دستور کار بسیاری از محافل علمی، دینی و حوزوی از جمله در جمع اساتید اقتصاد با عنوان «حکمرانی اقتصادی»، در مباحث رسانه‌ای به «حکمرانی رسانه‌ای» و ... قرار گیرد.
وی با بیان اینکه این موضوع مخاطبان بسیار متنوعی دارد و لزوماً محدود به حاکمیت‌ها و دولت‌ها نیست، اظهار کرد: به عنوان نمونه، تشکیلات قدرتمند و گسترده‌ای مانند حزب‌الله که دارای بخش‌های آموزشی، دانشگاهی و رسانه‌ای است، می‌تواند از تجارب ما در مدیریت و حکمرانی آموزشی بهره ببرد. همچنین بسیاری از مؤسسات و نهادهای دینی در سراسر جهان مخاطبان این مباحث هستند.
معاون بین‌الملل حوزه با بیان اینکه در خصوص ظرفیت‌های بین‌المللی حوزه‌های علمیه در عرصه‌های علوم سیاسی و مدیریت دینی می‌توان به چند محور اشاره کرد، ادامه داد: نخست ظرفیت اسناد و نگاه برنامه‌محور است؛ نظام ما در تولید اسناد بسیار ارزشمندی موفق بوده است و ده‌ها سند از جمله سند تحول آموزش و پرورش، سند دانشگاه اسلامی، اسناد مربوط به خانواده و زنان و همچنین اسناد تخصصی محور مانند سند توسعه فرهنگ مهدویت در این زمینه قابل ذکر است.
وی با بیان اینکه امروزه بحث منجی‌گرایی در بسیاری از نقاط جهان مطرح است و ما برای این مقوله‌ها اسناد مدونی داریم، اظهار کرد: در گفت‌وگوهای بین‌المللی این رویکرد برنامه‌محور ما مورد استقبال و گاهی تعجب دیگران قرار می‌گیرد و از ما می‌پرسند چگونه به جای تکیه بر اسناد بین‌المللی(مانند ۲۰۳۰)، مبنای کار را در درون خود قرار داده‌اید و درخواست می‌کنند این اسناد در اختیارشان قرار گیرد.
معاون بین‌الملل حوزه علمیه با اشاره به ساختارها و نهادهای حکمرانی دینی، تصریح کرد: ما تجربیات عملی در ایجاد نهادها داریم برای مثال، «نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه‌ها» تجربه‌ای است که در بسیاری از نقاط دنیا ارزشمند شمرده می‌شود و از ما درباره موفقیت‌های این تجربه در دینی‌سازی دانشگاه‌ها سؤال می‌کنند.
وی افزود: همچنین در زمینه آموزش و تربیت، «طرح امین» با حضور ۱۶ هزار طلبه در ۱۶ هزار مدرسه، تجربه‌ای است که فراتر از اقامه نماز جماعت، ابعادی گسترده‌تر دارد. فارغ از هرگونه ارزیابی یا قضاوت درباره ضرورت یا کارآمدی مطلق این نهادها که ممکن است برخی از آن‌ها در آینده تلفیق یا ادغام شوند، تجربیاتی قابل ارائه هستند.
الگوهای انسانی قابل ارائه به جهان
حسینی کوهساری با اشاره به الگوهای انسانی و مکاتب عملی، بیان کرد: در منطقه شامات، شخصیت‌هایی در تراز والایی در سایه انقلاب اسلامی رشد کرده‌اند چنان چه در بیانات رهبری شهید اشاره شد، شاید در طول تاریخ بعد از انبیا و اولیاء، شخصیتی برجسته‌تر از سید حسن نصرالله در این منطقه سراغ نداریم. همچنین ایشان در مورد شهید حاج قاسم سلیمانی، از تعبیر مکتب استفاده کردند؛ بنابراین ایشان اگرچه در ظاهر روحانی نبودند، اما در تراز فرماندهان نظامی، یک مکتب قابل ارائه به جهان هستند.
وی با اشاره به بعد نظریات و مکاتب فکری، تصریح کرد: ما طیف وسیعی از نظریات حکمرانی در سطوح مختلف از لایه‌های عمیق فلسفی مانند فلسفه حکمرانی، اقتصاد، سیاست و تعلیم و تربیت تا نظریاتی که کاملاً ناظر به میدان و عمل‌محور هستند، داریم.
حسینی کوهساری با اشاره به محور ظرفیت‌های متدولوژیک و روش‌شناسی، اضافه کرد: یکی از ارزشمندترین ظرفیت‌های ما، روش‌شناسی و مباحث متدولوژیک در استنباط حکمرانی دینی است. امروزه «فقه معاصر» را در حوزه ایجاد کرده‌ایم و روش‌های ما چنان پویاست که مفاهیمی چون مصلحت، نقش زمان و مکان، نقش عقل و مقاصد شریعت را در بر می‌گیرد. این‌ها ظرفیت‌هایی هستند که در دنیا قابل عرضه‌اند ولی ما کمتر آن‌ها را ارائه کرده‌ایم.
معاون بین‌الملل حوزه علمیه با اشاره به تولید مفاهیم و مضامین نوآورانه، گفت: برخی مفاهیم در عرصه اندیشه‌ای و جهانی برای نخستین بار توسط ایران مطرح شده است؛ مفاهیمی همچون «مردم‌سالاری دینی»، «مدیریت جهادی» و «تفکر بسیجی» و امام (ره) در خلق این مفاهیم و مضامین ویژه، شخصیتی استثنایی بودند.
تأسیس مدارس دینی
حسینی کوهساری با اشاره به ظرفیت طرح‌های عملیاتی و تربیتی، اظهار کرد: در زمینه تربیت نیروی انسانی برای حکمرانی دینی هم تجربیات ارزشمندی داریم؛ از مدارس مانند مدارس تحفیظ، فرهنگ و مدارس علوی گرفته تا دانشگاه‌های تخصصی مانند دانشگاه باقرالعلوم، دانشگاه امام صادق، مدرسه عالی شهید مطهری و مدرسه امام خمینی (ره) که همگی برای تولید نیروی متخصص؛ نقش‌آفرینی دارند.
وی با اشاره به اینکه مدیریت و حکمرانی دینی ما، بر پایه معارف اهل بیت(ع) استوار است و برخلاف رویکردهای سطحی، اجرایی و عمل‌گرا، دارای پشتوانه فکری عمیقی است، به تنوع محصولات و ابزارهای تبلیغی اشاره کرد و ادامه داد: ما تنوع بالایی در تولیدات (کتاب، مقاله و...) همچنین شخصیت‌های دینی برجسته داریم. همچنین از ظرفیت‌های رسانه‌ای به صورت فردی توسط مبلغان در داخل و خارج، فضای مجازی و مؤسسات المصطفی و هزاران تشکل مردمی و حلقه‌های میانی بهره می‌بریم که فراتر از نهادهای حاکمیتی، در مسیر حکمرانی دینی نقش‌آفرینی می‌کنند.
معاون بین‌الملل حوزه با بیان اینکه همان‌طور که در «منشور حوزه پیشرو و سرآمد» اشاره شده است، حوزه علمیه در ذات خود با نظام سلطه و استکبار در ستیز است و راهبری نظام حق را در عالم بر عهده دارد، ادامه داد: این اسلام سیاسی، تمدنی و مبارز، محدود به انقلاب اسلامی نیست بلکه ریشه در تاریخ دارد. منطق دینی ما، منطقی موثر، فعال، جریانساز و تاثیرگذار در مناسبات جهانی است که می‌تواند پیچ‌های تاریخی را طی کند.
نقادی جریانات رقیب
حسینی کوهساری به ظرفیت نقادی نسبت به جریان‌های رقیب اشاره کرد و گفت: حوزه دارای ظرفیت بالایی در نقد جریان‌های رقیب در مدیریت و حکمرانی جهانی است برای مثال، در دیداری که دو سال پیش در روسیه داشتم، مسئولان سیاسی و حتی کمونیست‌های روسیه از ما خواستند تا نقدمان بر فلسفه غرب و علوم انسانی غرب را در اختیارشان قرار دهیم. آن‌ها اشاره کردند که شاید اقتصاد یا مدیریت اسلامی در اولویت اول آن‌ها نباشد، اما نقد نظام فکری و معرفتی فعلی دنیا برایشان بسیار ارزشمند است؛ زیرا به آنان می‌فهماند که جریان‌های موازی اندیشه‌ای در عالم وجود دارد و نظام فعلی، وحی منزل نیست.
وی با تأکید بر اینکه تجربیات ارزشمندی از حاکمیت، حکمرانی و مدیریت دینی در کشور داریم که مخاطبان خاص خود را در سراسر جهان، حتی در لائیک‌ترین و کمونیست‌ترین فضاها داراست، افزود: تنها نکته این است که ما باید این ظرفیت‌ها را به درستی بشناسیم و متناسب با مخاطبان متنوع، انتخاب‌های درستی در عرضه داشته باشیم.
نظر شما